Onder druk ontstaan de mooiste resultaten – Hoofdrolspelers blikken terug op aanleg spoor en tunnel

Sinds vrijdag 17 april is de tunnel onder het spoor bij de Babberichseweg open voor voetgangers en fietsers. Het afgelopen jaar werd hard gewerkt aan het spoor en aan de tunnel. Het was zeker geen alledaags project. Met extreem warm weer en de vondst van bommen werden de “hoofdrolspelers” op de proef gesteld. Wij blikken – ter ere van de opening – samen met hen terug op het project.

“Als je door de tunnel fietst, op weg naar Zevenaar, denk je dat je meteen in de stad komt. Maar tot je verrassing kom je eerst in een prachtig stukje natuur. Het Landgoed Zevenaar. Vervolgens fiets je langs het Juvenaat het centrum in. Dat kan niet mooier!” Wethouder Carla Koers is enthousiast en trots op het eindresultaat. Ze had het liefst met de kinderen van Zevenaar – samen fietsend – de tunnel geopend. Door de coronacrisis ging dat niet door. Maar trots op de nieuwe verbinding is ze zeker. Niet alleen vanwege de mooie route door het Landgoed. “Belangrijker dan dat is de veiligheid die met de komst van de tunnel optimaal is geworden.”

Slechte aansluiting
Het spoor maakt onderdeel uit van de drukste regionale spoorlijn van Nederland, tussen Arnhem en Winterswijk. “In 2012 ging het niet goed met de spoorlijn, veel treinen reden met vertraging”, duikt Martijn Post van provincie Gelderland in de recente geschiedenis. “Zestig procent van de reizigers die in Arnhem aankomen, willen nog overstappen richting het westen. Maar als je aankwam, zag je jouw trein nog net voor je wegrijden. De oplossing werd gevonden in snelheidsverhoging tussen Zevenaar en Wehl en de aanleg van een dubbel spoor tussen Didam en Zevenaar. Dat resulteert in een snellere verbinding, minder vertraging en goede aansluitingen.”

Onveilige overgang
Met de gewenste hogere snelheid een bocht door, zoals bij Zevenaar, gaat niet zomaar. Martijn vergelijkt het met een achtbaan. “Als je een bocht wil nemen moet het spoor schuiner liggen. In de bocht bij Zevenaar werd deze ‘verkanting’ zo hoog, dat de overweg Babberichseweg onveilig werd. Dit hebben we samen met ProRail en de gemeente voorgelegd aan de Inspectie voor Leefomgeving en Transport. Die gaven aan dat het onveilig was, waarmee het voor ons duidelijk werd dat er een tunnel moest komen.”

Ondertunnelen
Voor Frans Jansen, projectmanager bij ProRail, was de verbetering van het spoor tussen Zevenaar en Wehl – en de aanleg van de tunnel – een kolfje naar zijn hand. “Het beleid van ProRail is om zo min mogelijk gelijkvloerse kruisingen te hebben. Als er spoorverbeteringen nodig zijn, zoals de aanleg van een dubbel spoor of het verhogen van de maximale snelheid op een bestaand traject, kijken we altijd hoe we de veiligheid weer op tenminste het zelfde niveau kunnen krijgen als vòòr het werk. De Babberichseweg ondertunnelen was in relatie tot de nieuwbouwwijk Groot Holthuizen de beste keuze. De route voor fietsers en voetgangers naar het centrum is gebleven én veiliger gemaakt.”

Dynamiek
Strukton is een grote (spoor-)bouwer in Nederland. Zij voerden het werk uit onder leiding van projectmanager Bart Olde Monnickhoff. “In september 2018 kregen we de opdracht en op 12 augustus 2019 reed de eerste trein over het dubbele spoor. Een snel proces dus.” Toch ging het werk niet zonder slag of stoot. “Ik heb niet eerder een project gehad met zoveel dynamiek”, beaamt Bart. “Er zat al veel druk op de planning en daarnaast kregen we te maken met geotechnische uitdagingen die ons dwongen om veertig nachten lang in ploegendiensten door te werken.”

500-ponder
Daarmee doelt hij onder andere op de bommen in de grond en met name de Engelse 500-ponder die nog ‘op scherp’ stond. Toen dát telefoontje bij projectleider van de gemeente Ilone Willemsen binnenkwam, schoot de adrenaline wel omhoog. “Er is in de Tweede Wereldoorlog flink gevochten langs de spoorlijn. We wisten dus dat
de kans aanwezig was dat we wat zouden vinden en hadden daar ook bureauonderzoek naar laten doen”, legt Ilone uit. “Van alle vluchten van de Duitsers en Geallieerden is bijgehouden wanneer en waar bommen zijn geworpen. Toen er gegraven moest worden bij die plekken is dat onder toezicht en onder begeleiding van het onderzoeksbureau gebeurd.” Daarbij zijn verschillende bommen gevonden.

Ontploffingsgevaar
De EOD (explosieven opruimingsdienst) komt er dan bij. Zij krijgen de regie en de gemeente is de verantwoordelijke overheid. Meestal is de ontsteking al kapot en niet meer gevaarlijk. Maar er stond er dus één op scherp. “Een grote jongen die nog zou kunnen ontploffen. Dat was meteen ‘alle hens aan dek’. We hebben een team met specialisten samengesteld en zijn dagelijks om tafel gaan zitten, om de ontmanteling goed en vooral veilig voor te bereiden. De burgemeester neemt uiteindelijk het besluit wat we gaan doen.”

Dé ‘call’
De bom werd allereerst ‘veilig gesteld’ door er een hele grote terp omheen te bouwen. “Kilo’s big bags met zand werden aangevoerd. De aannemer heeft echt fantastisch werk gedaan.” De EOD besloot om de bom ter plekke te ontmantelen. “Ons team zat in het gemeentehuis en werd telefonisch op de hoogte gehouden van de ontmanteling. Bij dé call houd je dan wel even je adem in!” De bom is uiteindelijk veilig tot ontploffing gebracht in de Kijfwaard bij Pannerden.

42 graden
Het normale werk kon weer opgepakt worden. Maar wel in abnormale omstandigheden: 42 graden celsius gaf de thermometer aan. Precies in de 16 daagse treinvrije periode die al lang van te voren was aangevraagd en door de vertraging met de bomontmanteling een keiharde deadline was. “We hadden te maken met het warmste weer dat ooit in Nederland is gemeten”, blikt Frans Jansen terug. “Pallets met water werden aangesleept en er werden extra rustpauzes ingelast.”

Teamgevoel
Het harde werken werd beloond: op 12 augustus reed de eerste trein over het nieuwe spoor. “De kracht van dit project is de gezamenlijkheid geweest”, ziet Bart Oldemonnickhoff. “Er was een gemeenschappelijk gevoel om tot de goede oplossingen te komen”, beaamt Martijn Post. “Onder druk ontstond een mooi proces met verschillende vakmensen”, vat Ilone Willemsen samen. Zevenaar ervaart dagelijks het resultaat: een prachtige tunnel én een goede treinverbinding!